Museum Speelklok viert 70 jaar

Op vrijdag 9 oktober geeft stadsbeiaardier Malgosia Fiebig het startschot: zij sluit haar beiaardconcert op de Domtoren af met het Speelkloklied. Deze dag opent ook een foto-expositie met unieke, historische beelden van 70 jaar Museum Speelklok. Op zaterdag 10 oktober worden de eerste 70 bezoekers getrakteerd op taart. 

De geboorte van een nieuw museum

De geschiedenis van Museum Speelklok begint in 1954 met een groep liefhebbers die vindt dat het draaiorgel als belangrijk Nederlands erfgoed aandacht verdient. In 1956 opent de tentoonstelling Van Speeldoos tot Pierement. In acht dagen tijd komen hier duizenden mensen op af.  Dit enorme succes resulteert in de opening van een museum voor automatisch spelende en live muziek makende muziekmachines.  

Museum Speelklok is geboren en getogen in het centrum van Utrecht. Van een kleine ruimte in het Catharijneconvent en een verhuizing naar Achter den Dom, vestigt het museum zich in 1984 op de huidige locatie in de Buurkerk. Het internationaal geliefde museum trekt jaarlijks 100.000 bezoekers van alle leeftijden uit binnen- en buitenland. 

Van drie klokken tot 1.500 muziekmachines

Wat begon met drie Flötenuhren groeit in rap tempo uit tot een collectie van 1.500 muziekmachines waaronder belangrijk Nederlands erfgoed zoals het beroemde draaiorgel ‘De Arabier’ en meesterwerken zoals de koninklijke ‘Clay-klok’ uit circa 1738 met muziek van Händel. In 2025 wordt de ‘Porcelain Piano’ aangekocht, het eerste collectiestuk van een hedendaagse kunstenaar die zich liet inspireren door de museumcollectie. 

Tentoonstellingen van internationale allure

Museum Speelklok heeft in de afgelopen 70 jaar tal van tentoonstellingen gepresenteerd die de aandacht van publiek en pers trekken. Een van de hoogtepunten is Royal Music Machines in 2006 met internationale topstukken. Vanuit China komt in 2011 de vraag om keizerlijke Chinese klokken te restaureren. Dit leidt tot de tentoonstelling Sing Song, schatten uit de verboden Stad. In 2018 komen muziek makende robots uit de hele wereld naar Utrecht voor de tentoonstelling Robots Love Music. 

Laagdrempelig en actueel museum

De livemuziek maakt het museum laagdrempelig en verbindt het met zeer diverse groepen. Naast de dagelijkse populaire muzikale rondleidingen organiseert het Museum Speelklok door de jaren heen veel evenementen rond de collectie. Artiesten als Colin Benders, Wende Snijders en Izaline Calister treden op, in de schoolvakanties is er geregeld kindertheater te zien en er zijn dansvoorstellingen van onder andere Illusionary Rockaz Company. 

Sinds dit jaar is er een nieuwe, interactieve presentatie Music Machines & Me op de gehele bovenverdieping waar bezoekers aan de slag kunnen om zelf een muziekmachine te maken. Directeur Marian van Dijk zegt hierover:  “Museum Speelklok heeft goud in handen met de unieke combinatie van muziek en techniek. Vanaf 2016 hebben we gebouwd aan een actueel museum ‘waar machines muziek maken’ en dat is dankzij Music, Machines & Me zichtbaar en tastbaar geworden. We hopen dat mensen daardoor de mechanische techniek omarmen.” 

Viering 70-jarig jubileum

Op vrijdag 9 okober sluit beiaardier Malgosia Fiebig haar concert op de Domtoren feestelijk af met het Speelkloklied ter ere van 70 jaar Museum Speelklok. Ook opent deze middag een foto-expositie met een selectie van ludieke historische beelden. Deze is vanaf 10 oktober gratis te bezoeken. Hier zijn foto’s te zien van rondleidingen, veranderende tentoonstellingszalen, collectiestukken en beroemde bezoekers door de jaren heen. Op zaterdag 10 oktober worden bovendien de eerste 70 bezoekers aan het museum getrakteerd op taart. 

Archieffoto: Conservator Jules Jongenelen geeft een rondleiding aan kinderen, ca. 1965
Straatorgel ‘De Arabier’, Pierre Verbeeck, Antwerpen (ca. 1925) / Gijsbert Perlee, Amsterdam (ca. 1948)
Foto Music Machines & Me (c) Studio 38c