Asha Mohamed ontvangt de eerste dr. J.J.L. Haspelsprijs

De Stichting Vrienden van Museum Speelklok reikt deze nieuwe prijs vanaf dit jaar iedere drie jaar uit aan een onderzoeker die zich inzet voor wetenschappelijk onderzoek naar mechanische muziek en de collectie van Museum Speelklok. 

De dr. J.J.L. Haspelsprijs wordt op voordracht van het museumbestuur op 9 oktober uitgereikt tijdens de viering van 70 jaar Museum Speelklok. De prijs is vernoemd naar dr. Jan Jaap Haspels (1940-2016), directeur en conservator van Museum Speelklok van 1970 tot 2006.   De prijs omvat een award, een speciale speeldoos gemaakt door Robin Wood, en een geldbedrag van 7500 euro. 

Waardering voor wetenschappelijk onderzoek

Sanne Dijkgraaf, voorzitter van het bestuur van de Vriendenstichting, over de nieuwe prijs: “Met de dr. J.J.L. Haspelsprijs wil de Stichting Vrienden van Museum Speelklok wetenschappelijk onderzoek stimuleren naar mechanische muziek en de collectie van Museum Speelklok. Dat onderzoek kan zich richten op een specifiek collectiestuk, een restauratie, maker of muzikaal repertoire, of op een breder sociaalhistorisch thema. We zijn ervan overtuigd dat we de heer Haspels eer aandoen door het fonds op deze manier in te zetten en een springplank te kunnen bieden aan wetenschappelijk talent. We zijn blij om deze allereerste Haspelsprijs uit te kunnen reiken aan Asha.” 

Dr. Jan Jaap Haspels promoveerde in 1986 als eerste op de geschiedenis van de mechanische muziek met zijn onderzoek ‘Automatic playing instruments, their mechanics and their music, 1580-1820′. Naast de vele tentoonstellingen die hij organiseerde in het museum, bouwde hij zelf samen met Ian Hammond en collega’s replica’s die nog altijd in het museum te zien zijn. 

Vernieuwend onderzoek van Asha Mohamed bekroond

Tijdens haar stage in Museum Speelklok in 2025 deed Asha Mohamed wetenschappelijk onderzoek naar de koloniale context van zelfspelende mechanische muziekinstrumenten in de museumcollectie. Dit was voor haar master Cultuurgeschiedenis en Erfgoed aan de Universiteit Utrecht. Op dit moment werkt zij als informatiebeheerder bij het Gemeentearchief Barneveld.  

Uit de voordracht: “In haar onderzoek plaatst Asha objecten uit een koloniale tijd in een brede historische en maatschappelijke context. Daarbij combineert zij een wetenschappelijke benadering met een heldere en toegankelijke schrijfstijl. Door de manier van presenteren, een magazine, maakt zij ingewikkelde materie toegankelijk voor een breed publiek.” 

Inzoomen op niet-westerse muziekmachines

In haar onderzoek zoomt Asha Mohamed ook in op werkende replica’s gebaseerd op uitvindingen van wetenschappers uit het islamitische gouden tijdperk. Deze periode is nu nog onderbelicht omdat de museumcollectie vooral bestaat uit muziekmachines vanaf de 16e eeuw. De replica’s worden gebouwd voor een nieuwe tentoonstelling in Museum Speelklok in 2027. Door deze nieuwe tentoonstelling en Asha’s onderzoek kunnen uitvindingen uit deze periode blijvend tot leven worden gebracht in het museum.  

Marian van Dijk, directeur-bestuurder van Museum Speelklok, over de toekenning:
“Asha heeft in haar masterscriptie de moed getoond om een moeilijk onderwerp bij de kop te pakken en op wetenschappelijke wijze uit te diepen. Ze oordeelt niet, maar geeft mensen inzicht in de geschiedenis en maakt contact met een breed publiek. De prijs is een aanmoediging: blijf je alsjeblieft inzetten voor dit bijzondere erfgoed!”